Społeczna inspekcja pracy pełni niezwykle ważną rolę w systemie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów BHP oraz praw pracowniczych. To właśnie dzięki jej działaniom możliwe jest skuteczne monitorowanie warunków pracy bezpośrednio na stanowiskach, a także szybkie reagowanie na nieprawidłowości i zagrożenia. Członkowie społecznej inspekcji pracy, wybrani spośród pracowników, współpracują z pracodawcą oraz organami nadzoru, by wspólnie dbać o bezpieczeństwo i zdrowie w miejscu zatrudnienia.

Rola zakładowych organizacji związkowych w organizacji i regulacji wyborów społecznych inspektorów pracy oraz zasady ich przeprowadzania

Zakładowe organizacje związkowe są organizatorem wyborów społecznych inspektorów pracy. Organizacje te opracować powinny wspólny regulamin wyborów sip. Ogólnopolskie organizacje związkowe ustalić mogą ramowe wytyczne dotyczące regulaminów wyborów sip. Społecznych inspektorów pracy wybierają pracownicy zakładu pracy, na 4-letnią kadencję. Osobami upoważnionymi do uczestnictwa w wyborach są wszyscy zatrudnieni na umowę o pracę pracownicy.

Inspektor pracy

Społecznym inspektorem pracy zostać może pracownik zakładu pracy, będący członkiem związku zawodowego. Nie może nim jednak zostać kierownik zakładu pracy ani osoba na stanowisku kierowniczym bezpośrednio podległa kierownikowi zakładu pracy. Jednak związki zawodowe postanowić mogą, że społecznym inspektorem zostać może także pracownik zakładu, który nie jest członkiem związku zawodowego.

Zadania inspektora pracy

Do zadań społecznego inspektora pracy należy przede wszystkim kontrola, zatem mają oni prawo:

• kontrolować stan budynków, maszyn oraz urządzeń technicznych i sanitarnych, procesy technologiczne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy;
• kontrolować przestrzeganie przepisów pracy:

          - postanowień układów zbiorowych i regulaminów pracy,
          - ochrony pracy kobiet, pracowników młodocianych i osób niepełnosprawnych,
          - urlopów i czasu pracy,
          - świadczeń z tytułu chorób zawodowych i wypadków przy pracy;

• brać udział w kontroli przestrzegania przepisów ochrony środowiska;
• uczestniczyć w badaniu przyczyn powstawania wypadków przy pracy, zachorowań na choroby zawodowe i inne schorzenia wywołane warunkami środowiska pracy.

Społeczny inspektor kontrolować może także stosowanie przez zakłady pracy właściwych środków zapobiegawczych  oraz uczestniczyć w społecznych przeglądach warunków pracy.

Najczęściej wykorzystywane przez S.I.P. uprawnienia dotyczą kontroli zagadnień BHP oraz podejmowania interwencji w kwestiach zgłaszanych przez pracowników, choćby takich jak wyposażenie stanowiska pracy w dostępne w naszej hurtowni:

• środki ochrony indywidualnej: rękawice ochronne, obuwie  i odzież robocze, itp.
• środki czystości: mydło, żel, pasta do mycia rąk, itp.
• artykuły dodatkowe zapewniające ochronę BHP, m.in.: taśmy ostrzegawcze, apteczki pierwszej pomocy, tablice informacyjne.

Oprócz uprawnień kontrolnych społeczni inspektorzy pracy mają prawo:

• brać udział w pracach komisji bezpieczeństwa i higieny pracy,
• opiniować projekty planów poprawy warunków pracy,
• podejmować działania umożliwiające aktywny udział pracowników w polepszaniu warunków bezpieczeństwa i higieny pracy,
• wpływać na przestrzeganie przez pracowników przepisów i zasad bhp.   

Powyższe zagadnienia dają społecznym inspektorom pracy rozległe możliwości. Niemniej do ich całkowitego wykorzystania potrzebna jest szeroka wiedza z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, prawa pracy i ochrony środowiska. Aby prawidłowo wykonywać powierzoną funkcję potrzebna jest więc praktyka, gruntowne przeszkolenie oraz systematyczne aktualizowanie wiadomości poprzez uczestnictwo w szkoleniach, zwłaszcza wobec częstych zmian przepisów prawa pracy.