Oddychanie należy do podstawowych czynności życiowych każdego człowieka. Jest procesem życiowym związanym z uzyskiwaniem przez organizm energii użytecznej biologicznie. Czynność oddechowa realizowana jest przez wykorzystanie niezwykle złożonego układu oddechowego, a celem oddychania jest wymiana gazowa, która polega na dostarczeniu do organizmu tlenu i usuwaniu z ciała dwutlenku węgla. W naturalnych warunkach oddychanie nie wymaga większego wysiłku. Nasz elastyczny oddech dostosowuje się do codziennych czynności. Jednak podczas wykonywania niektórych czynności zawodowych wymagana jest ochrona układu oddechowego.

KILKA FAKTÓW O ODDECHU

Nie zawsze zdajemy sobie sprawę jak ważny jest oddech, wydaje się on być naturalnym procesem życiowym. Warto zdać sobie sprawę z kilku bardzo istotnych faktów, by docenić potęgę prawidłowego oddechu:

• spokojny, a zarazem głęboki oddech poprawia pracę układu limfatycznego,
• podczas głębokiego oddechu organizm pobiera do 10 razy więcej powietrza, niż przy oddechu płytkim,
• powyżej 70% zbędnych dla organizmu substancji i toksyn usuwanych jest wraz z oddechem,
• mózg człowieka zużywa 80% wdychanego z powietrzem tlenu,
• świadome, długie tchnienie opóźnia procesy starzenia,
• i jeszcze to:
• bez pożywienia można przeżyć 3 tygodnie,
• bez picia 3 dni,
• bez oddechu jedynie 3 minuty.

OCHRONA UKŁADU ODDECHOWEGO W ŚRODOWISKU PRACY

Dbanie o prawidłową ochronę dróg oddechowych ma istotne znaczenie w środowiskach pracy . Występuje tam szczególne narażenie na działanie szkodliwych związków, pyłów i gazów. Używanie odpowiednich środków ochrony powinno zależeć od rodzaju wykonywanej pracy i mogących zaistnieć zagrożeń. Wybierające maskę lub półmaskę warto pamiętać, że nie każda zapewni wystarczającą ochronę przed smogiem i innymi szkodliwymi pyłami i substancjami. Zadbać trzeba także o komfort noszenia. Szeroki asortyment oferowanych na rynku produktów zapewni optymalny wybór środków ochrony dróg oddechowych, pod warunkiem, że będzie on dobrany do rodzaju wykonywanej pracy. a zwłaszcza w przemyśle hutniczym, chemicznym oraz budowlanym występuje wysokie ryzyko zagrożenia dla zdrowia pracowników związane z ochroną dróg oddechowych.

Mając na uwadze właściwy wybór środki ochrony dróg oddechowych, należy mieć precyzyjną wiedzę o rodzaju wykonywanego zadania i związanego, z nim zagrożenia. Trzeba mieć również na względzie czynniki środowiskowe oraz obowiązujące w danym środowisku przepisy. Uwzględnić zatem należy, poniższe zagadnienia:
Rozpoznanie terenu, czyli identyfikacja niebezpiecznych dla zdrowia gazów, pyłów, oparów lub aerozoli przed, którymi należy się chronić. Dokonania pomiaru i kontrolowania stężenia substancji niebezpiecznych w miejscu pracy.
Ocena ryzyka zawodowego podczas ekspozycji na substancje szkodliwe:

• wpływ na zdrowie poszczególnych substancji
• najwyższe dopuszczalne stężenia tych substancji
• zagrożenia mogące nastąpić na skutek powstania rozprysków, iskier i mieszanek wybuchowych.

Wybór środków ochrony dróg oddechowych:

• jednozmianowe półmaski filtrujące
• półmaski
• maski cało-twarzowe
• system z wymuszonym przepływem powietrza
• aparaty wężowe powietrza sprężonego.

Przeszkolenie, czyli dopasowanie, przegląd, zakładanie, składowanie i konserwacja.

DO PRACODAWCÓW

Pracodawca ma bezwzględny obowiązek stosowania środków ochrony układu oddechowego podczas pracy. Wynika to z sytuacji gdy:

• zawartość tlenu w wydychanym powietrzu wkracza na poziom niższy niż 17% jego składu,
• stężenie groźnych substancji w powietrzu przekracza najwyższe dopuszczalne stężenia (NDS) dla tych substancji,
• temperatura wdychanego powietrza wychodzić poza dopuszczalną normę przewidzianą na wykonywanie pracy.

Środki ochronny dróg oddechowych należą do III kategorii środków ochrony indywidualnej, co oznacza, iż stanowią ochronę przed największymi zagrożeniami życia.

Środki z grupy ochrony dróg oddechowych dzielą się na trzy podstawowe grupy:

▪ środki BHP izolujące, stanowiące specjalistyczny sprzęt, który spełnia obowiązek odizolowanie od powietrza, zawierającego szkodliwe czynniki bądź odizolowanie od pozbawionego dostatecznej ilości tlenu powietrza , umożliwiając tym samym dopływ powietrza ze źródła niezależnego,

▪ środki BHP oczyszczające,

▪ środki BHP ucieczkowe.

Rodzaje środków ochrony dróg oddechowych:

• jednozmianowe półmaski filtrujące – zasłaniające nos oraz usta. Występują one zarówno z zaworem wydechowym, jak i bez
• półmaski – zasłaniające oprócz nosa i ust, również podbródek użytkownika, a wdychane powietrze przechodzi przez jeden lub więcej filtrów
• maski pełne, czyli cało-twarzowe – zakrywające całą twarz, tj. nos, usta, oczy, podbródek
• system z wymuszonym przepływem powietrza – gdzie wdychane powietrze przechodzi przez specjalny wentylator z jednego lub kilku filtrów do półmaski, maski pełnotwarzowe, kaptura lub do kasku osłony na twarz
• aparaty wężowe powietrza sprężonego – podłączane do odpowiednich półmasek, masek cało-twarzowych, kasków oraz sprzętów, które nadają się do zamontowanie sprężonego powietrza.
• FFP1 (klasa 1) – najniższy poziom ochrony – skuteczność filtracji wynosi 80%
• FFP2 (klasa 2) – średni poziom ochrony – efektywność filtracji FFP2 wynosi 94%
• FFP3 (klasa 3) – wysoki poziom ochrony – skuteczność filtracji wynosi już 97%

Klasy półmasek filtrujących:

Półmaski filtrujące posiadać mogą dodatkowe oznaczenia:

• S – półmaska przeznaczona do filtracji jedynie stałych cząstek, takich jak dym lub pył,
• SL – półmaska przeznaczona do filtracji cząstek stałych (dym, pył) oraz ciekłych np. mgła,
• D – półmaska posiadająca dodatkowe wymaganie odpowiedniej pyłochłonności (sprawdzana pyłem dolomitowym),
• C – półmaska posiadająca dodatkowe wymaganie odpowiedniej pyłochłonności (sprawdzana pyłem węglowym).

Półmaski filtrujące nie posiadają znormalizowanego kodu koloru. Niezależnie od własności filtrujących, niektóre maski pochłaniają szkodliwe substancje chemiczne, ale jedynie w stężeniach poniżej NDS i stosowane zwykle do neutralizacji nieprzyjemnych zapachów.

Klasyfikacja filtrów i pochłaniaczy wg symboli literowych i kolorów zależnie od przeznaczenia.

Podział pochłaniaczy gazowych:

Klasa 1 – to pochłaniacze o niskiej pojemności sorpcyjnej, które przeznaczone są do ochrony przed parami lub gazami o stężeniu objętościowym w powietrzu nie przekraczającym 0,1% (1.000 ppm),

Klasa 2 – to pochłaniacze o średniej pojemności sorpcyjnej, które znajdują zastosowanie do ochrony przed gazami lub parami o stężeniu objętościowym w powietrzu nie przekraczającym 0,5% (5.00 ppm),

Klasa 3 – to pochłaniacze o wysokiej pojemności sorpcyjnej, które przeznaczone są do ochrony przed parami lub gazami o stężeniu objętościowym w powietrzu do 1% (10.000 ppm).

Podział filtrów

Elementy filtrujące dzieli się na trzy klasy ochronne:

kolor żółty – klasa P1 – oznacza 80% skuteczność filtracji, czyli ochronę stosowaną przed stałymi cząstkami o niskiej toksyczności, dla których NDS ≥2mg/m3,

kolor zielony – klasa P2 – informuje o 94% skuteczności filtracji, stosowanej do ochrony układu oddechowego przed stałymi i ciekłymi cząstkami o niskiej oraz średniej toksyczności, gdzie NDS ≥0,05mg/m3,

kolor czerwony – klasa P3 – sygnalizuje o 99,95% skuteczności filtracji, przy ochronie przed zarówno stałymi jak i ciekłymi cząstkami o wysokiej toksyczności, dla których NDS <0,05mg/m3.