Pracodawca świadomie lub nieświadomie może dokonać wykroczeń przeciwko prawom pracownika. Zdarz się jednak, iż nie zdaje on sobie sprawy, że jego zachowanie może być wykroczeniem. Dlatego warto przyjrzeć się liście wykroczeń przeciwko prawom pracownika.

Przepisy prawa pracy konstruują po stronie pracodawcy szereg obowiązków. Część powinności pracodawcy wyróżniona jest przez ustawodawcę, jako te, których niedopełnienie nie może pozostać bez konsekwencji.
Naruszenia najbardziej istotnych obowiązków pracodawcy, które skatalogowane zostały w poszczególnych ustawach, stanowią wykroczenia. Rodzą zatem odpowiedzialność karną pracodawcy bądź osoby działającej w jego imieniu.

Należałoby pamiętać, iż stosowne regulacje umieszczone zostały przez prawodawcę w Kodeksie pracy oraz innych ustawach, choćby takiej jak ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Definicja wykroczenia

Definicja ta zawarta jest w Kodeksie wykroczeń, w myśl rozstrzygnięcia którego odpowiedzialności za wykroczenie podlega tylko ten, kto popełnia czyn społecznie szkodliwy, zabroniony za sprawą ustawy obowiązującej w trakcie jego popełnienia pod groźbą kary aresztu, ograniczenia wolności, grzywny lub nagany. W myśl definicji, nie popełnia wykroczenia ten, któremu nie można przypisać winy w czasie czynu. Wykroczenie jest zachowanie wiele mniej szkodliwym społecznie od przestępstwa.

Nadzorowanie

Przestrzeganie przepisów prawa pracy przez pracodawców nadzoruje Państwowa Inspekcja Pracy. Inspektorzy pracy wykonują postępowania kontrolne, których celem jest ustalenie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania prawa pracy. Dotyczy to szczególnie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów dotyczących zatrudnienia, jak również dokumentowania poczynionych ustaleń. Wobec stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy inspektor pracy, podejmie należyte kroki mające na celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. I tak na przykład, inspektor pracy wydać może wobec pracodawcy:

• nakaz usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w sytuacji, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
• nakaz wstrzymania użytkowania maszyn i urządzeń w przypadku, gdy ich eksploatacja powoduje bezpośrednie zagrożenie dla ludzkiego życia lub zdrowia.

Podstawowe wykroczenia przeciwko prawom pracownika

Kodeks pracy na pierwszym miejscu uwzględnia sytuację, którą jest zawarcie przez pracodawcę z pracownikiem umowy cywilnoprawnej wówczas, gdy wykonywane na rzecz pracodawcy przez pracownika czynności wskazują na zaistnienie stosunku pracy pomiędzy stronami. Działając w taki sposób, pracodawcy dążą do omijania ważnych postanowień prawa pracy.
Dodatkowo, do wykroczeń zaliczyć trzeba:

• niedopełnienie obowiązku zawarcia na piśmie umowy o pracę z pracownikiem;
• wypowiedzenie lub rozwiązanie z zatrudnionym stosunek pracy bez wypowiedzenia z ewidentnym naruszeniem przepisów prawa pracy;
• stosowanie względem pracowników innych kar niż przewidziane w przepisach prawa pracy, mówiące o odpowiedzialności porządkowej pracowników;
• naruszanie uregulowań o czasie pracy lub przepisów o uprawnieniach pracowników dotyczących rodzicielstwa i zatrudniania młodocianych;
• niedopełnienie obowiązku prowadzenia dokumentacji związanej ze stosunkiem pracy i akt osobowych pracowników;
• pozostawienie dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników bez zabezpieczenia;
• niewypłacanie w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę bądź jakiegokolwiek innego świadczenia przysługującego pracownikowi albo uprawnionemu do tego świadczenia członkowi jego rodziny oraz bezzasadne obniżanie wysokości wynagrodzenia czy też dokonywanie bezpodstawnych potrąceń;
• nieudzielenie pracownikowi przysługującego urlopu wypoczynkowego lub nieuzasadnione obniżenie jego wymiaru;
• niewydawanie pracownikowi świadectwa pracy.

Z tytułu popełnienia powyższych wykroczeń grozi kara grzywny od 1000 zł do 30000 zł.
Karze takie podlega również osoba, która wbrew obowiązkowi, nie wykonuje podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu pracy lub ugody. Zatem, w przypadku kiedy pracownik odwołał się do sądu pracy w kwestii rozwiązania umowy o pracę i sąd przywrócił go do pracy, a pracodawca odmawia temu pracownikowi ponownego przyjęcia do pracy, wówczas mówimy o wykroczeniu.

O prawach i obowiązkach pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy pisaliśmy w jednym z poprzednich artykułów.