Przepisy Kodeksu pracy oraz normy prawna określają obowiązki pracodawcy wobec pracowników. Analizując te przepisy i normy, pracodawca w okresie zimowym obowiązany jest do zapewnienia odpowiednich warunków swoim pracownikom. Dotyczy to zwłaszcza tych osób, które swoją pracę wykonują na zewnątrz, gdyż to oni najbardziej narażeni są na negatywne skutki niskiej temperatury.

Pracownik wykonujący swoje obowiązki zimą na zewnątrz w niskiej temperaturze narażony jest na wychłodzenie organizmu oraz niebezpieczne odmrożenia.

ZMAGAJĄC SIĘ ZE SKUTKIEM ZIMY

Co roku zmagamy się ze skutkami zimy. Zmagają się też z nimi pracodawcy. Są to oblodzenia, zamarznięte i pękające rury, lodowe sople, śnieżne zaspy. Nie da się im zapobiec. Jenak można odpowiednio zabezpieczyć pracowników, poprzez przygotowanie do sprostania ewentualnym zagrożeniom i niebezpieczeństwom towarzyszącym ujemnej temperaturze i obfitym opadom śniegu. Warto pomyśleć o tym stosunkowo wcześniej, by „zima znów nie zaskoczyła”. Bywa, że zima jest łagodna, bywa też, że sroga.

Położenie klimatyczne Polski – ile stref klimatycznych mamy zimą?

Biorąc pod uwagę zróżnicowanie geograficzne naszego kraju, zimą mamy w Polsce aż pięć stref klimatycznych. Każda strefa klimatyczna ma inną temperaturę zewnętrzną, siłę i kierunek wiatru, nasłonecznienie, a także przemarzanie gruntu.
Rozkład temperatury w naszym kraju w lecie ma przebieg równoleżnikowy, zatem wartości maleją z południa na północ, z wyjątkiem terenów górskich. W zimie zaznacza się wyraźny spadek temperatury z zachodu na wschód, wtedy to izotermy o układzie południkowym przekraczają wartość 0°C na zachodzie, obniżając się do poniżej -3°C na wschodzie. Charakterystyczną cechą klimatu Polski jest także zróżnicowana liczba dni mroźnych, które występują od listopada do marca, najwięcej w styczniu.

KTO I ZA CO ODPOWIADA?

Służby oczyszczania miasta

Przez całą zimę, a w zasadzie już w okresie późno jesiennym służby oczyszczania miasta są w zimowej gotowości, by gdy tylko spadnie śnieg i ściśnie mróz zadbać o bezpieczeństwo mieszkańców, pieszych i kierowców. Decyzja o rozpoczęciu akcji na drogach, zapada w Zarządzie Oczyszczania Miasta, w którym całodobowo sprawdzana jest prognoza pogody oraz dane ze stacji meteorologicznych ustawionych na terenie danego miasta. Do centrum dowodzenia docierają także meldunki od kontrolerów, sprawdzających w terenie rzeczywisty stan nawierzchni ulic.
Bezpieczeństwo pieszych to odśnieżanie i posypywanie piaskiem chodników, dojść do stacji metra, przystanków komunikacji miejskiej, kładek i schodów.
Zimowe oczyszczanie terenu, niezależnie od tego jak duża jest to aglomeracja ma na celu zminimalizowanie zakłóceń ruchu drogowego wywołanych czynnikami atmosferycznymi, takimi jak opady śniegu i zlodowaciała nawierzchnia. Czynności prowadzone przez odpowiednio przygotowane do tego służby nie zwalniają jednak ani pieszych, ani kierujących pojazdami od odpowiedzialnego poruszania się po chodnikach i drogach w zimowych warunkach. Usuwanie skutków zimowych opadów i niskich temperatur, a co za tym idzie oblodzeń ma na celu wyeliminowanie wypadków, stłuczek oraz komunikacyjnego paraliżu.

Kto jeszcze dba (nie tylko) zimą o miasto?

Oprócz Zarządu Oczyszczania Miasta za odśnieżanie odpowiadają Zarząd Zieleni, Zarząd Terenów Publicznych, Zarząd Dróg Miejskich oraz urzędy dzielnic i administratorzy osiedli. Do tego dochodzą jeszcze właściciele posesji, którzy mają obowiązek dbać o czystość oraz porządek na chodnikach. Odnosi się to do wszystkich budynków, niezależnie na ich przeznaczenie i sposób użytkowania. Czysto i bezpiecznie powinno być zatem przed domkami jednorodzinnymi, jak również przed blokami, szkołami i urzędami.
Obowiązek sprzątania błota, śniegu oraz lodu z chodników wzdłuż posesji mają:

• właściciele,
• współwłaściciele,
• użytkownicy wieczyści,
• zarządzający nieruchomością lub ją użytkujący.

ZIMOWE OBOWIĄZKI PRACODAWCY

Przedstawiciele niektórych zawodów zimą szczególnie narażeni są na niezbyt sprzyjające warunki pogodowe. Do zimowych obowiązków pracodawcy należy zapewnienie pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków prac, co w wielu przepadkach oznacza zapewnienie odzieży ochronnej i ciepłego posiłku. Wykonywana zimą praca, zwłaszcza ta która świadczona musi być na otwartej przestrzeni nakłada na pracodawców dodatkowe obowiązki w stosunku do pracowników. Nakłada na pracodawców obowiązek wyposażenia pracowników w dopasowane do warunków atmosferycznych środki ochrony indywidualnej. Dla osób, które wykonują pracę na dworze, zaleca się przeprowadzenie przez służby bhp oceny ryzyka zawodowego w zimnym mikroklimacie.
Pracodawca zobowiązany jest do zorganizowania stanowisk pracy znajdujących się na zewnątrz pomieszczeń tak, by stanowiły one schronienie przed pewnymi zagrożeniami związanymi głównie z warunkami atmosferycznymi, silnym wiatrem, opadami czy niską temperaturą. Zagrożenie zimą stanowią też zdarzenia z udziałem spadających przedmiotów, w tym sopli zwisających z dachów, przewodów i innych miejsc, na których mogą się tworzyć.
W trakcie wykonywania zimowych prac na dworze najczęstszymi zagrożeniami fizycznymi są:

• zimno – zagrożenia termiczne,
• poślizgnięcia i upadki – zagrożenia mechaniczne,
• Odpowiednie normy ochronne składają się na ochronę pracowników wykonujących pracę na zewnątrz. Pracownicy zatrudnieni przy pracach na otwartej przestrzeni lub w pomieszczeniach, gdzie ogrzewanie z uwagi na technologię produkcji lub różnego rodzaju innych przyczyn nie jest możliwe, zapewnienie powinni mieć w pobliżu miejsc pracy pomieszczenia, które umożliwiają:
• schronienie się przed silnym wiatrem i opadami atmosferycznymi,
• bezpieczne ogrzanie się,
• jeśli jest taka potrzeba zmianę odzieży, także odzieży roboczej i ochronnej

Jak powinno być wyposażone takie pomieszczenie?

Takie pomieszczenie wyposażone powinno być w urządzenia dopodgrzewania posiłków, a temperatura w takim pomieszczeniu wynosić powinna nie mniej niż 14°C.

Kiedy ze względu na rodzaje prac wykonywanych w okresie zimowym na otwartej przestrzeni zapewnienie wskazanych pomieszczeń jest niemożliwe, pracownikom zapewnić trzeba w pobliżu miejsca ich pracy odpowiednie źródła ciepła, przy zachowaniu wymagań wynikających z przepisów ochrony przeciwpożarowej.

Powstrzymanie się od pracy

W sytuacji, kiedy pracodawca:

• nie zapewni pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy i stwarzają one bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika,
• wykonywana przez pracownika praca grozi niebezpieczeństwem innym osobom,

pracownik powstrzymać może się od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia – art. 210 § 1 Kodeksu pracy.
Fakt i przyczynę odmowy podjęcia pracy niezwłocznie zgłosić należy pracodawcy. Jego obowiązkiem jest usunięcie uchybień, które uniemożliwiają bezpieczne wykonywanie pracy.
Nadmienić trzeba, że przepisy nie zawierają katalogu wszystkich zdarzeń usprawiedliwiających nieobecność w pracy.
Do pracodawcy należy zorganizowanie pracy w taki sposób, by zabezpieczyć pracowników przed upadkiem przy załamaniu się dachu. Zanim zacznie się odśnieżanie, teren prac zostać powinien należycie odgrodzony. Strefy niebezpieczne, gdzie może dojść do obsunięcia się śniegu i lodu dokładnie oznakowane przez użycie odpowiednich zabezpieczeń, między innymi taśm ostrzegawczych.

Spóźnienie z powodu złych warunków

Pracownik musi jak najszybciej poinformować pracodawcę, że spóźni się do pracy z powodu złych warunków atmosferycznych, takich jak zasypanie śniegiem. Pracodawca widząc, co dzieje się na zewnątrz, powinien go usprawiedliwić. Należy jednak pamiętać, że usprawiedliwiona nieobecność spowodowana zimową aurą, może oznaczać dla pracownika utratę części zarobków.

Zimowe ubranie – odzież ochronna, czapka, rękawice, obuwie

Uznając nawet, że ze względów technologicznych zapewnienie minimalnej temperatury w pomieszczeniu , w którym wykonywana jest praca jest niemożliwe, na pracodawcy i tak spoczywa zapewnienie pracownikom środków ochrony indywidualnej, takiej jak: odzież robocza i ochronna, w tym odpowiednie obuwie robocze i ochronne, odpowiednią  ochronę głowy i ochronę rąk.
Przepisy nie precyzują w sposób jednoznaczny, jakie środki ochrony indywidualnej powinny być zapewnione przez pracodawcę. Jednak mając na uwadze szkodliwe warunki pracy, takie jak opady, mroźny wiatr czy niska temperatura pracodawca zapewnić powinien odpowiednie zabezpieczenie w postaci środków ochrony indywidualnej.

Na co warto postawić wybierając zimową odzież BHP?

Najbardziej wymagającą porą roku jest oczywiście zima, dlatego tak ważne są ubrania robocze zimowe jak, również wygodna odzież „przejściowa”. Kiedy temperatura mocno się waha, poranki i wieczory są chłodne, a dni dość pogodne, bywa tak również w środku zimy, warto sięgnąć po ocieplacze, kamizelki lub bezrękawniki. Pory roku potrafią niekiedy zaskoczyć nieprzyjemnymi warunkami atmosferycznymi.
Robocze ubrania zimowe to kategoria odzieży przygotowana z myślą o tym, by każdy pracodawca i pracownik mógł zgromadzić niezbędne części garderoby, zapewniające ochronę przed zimnem.

Odzież robocza i środki ochrony indywidualnej dopasowane powinny być indywidualnie do potrzeb każdego z pracowników, według rozmiaru. Pozwoli to zagwarantować komfort i bezpieczeństwo pracy. Szeroki asortyment odzieży roboczej i ochronnej przeznaczonej na okres zimowy zapewni właściwą ochronę przed zimnem w trakcie pracy na zewnątrz.
WAŻNE! Warto zwrócić uwagę, że pracownicy zaopatrujący swych pracowników w ujednoliconą odzież pomagają w kreowaniu profesjonalnego wizerunku firmy.

W jaką odzież roboczą i środki ochrony indywidualne należy wyposażyć pracowników zimą?

• Komplet zimowy przeznaczony do prowadzenia szeregu różnorodnych branż i prac, takich jak: prace budowlane, prace magazynowe, przemysł ciężki czy operatorzy maszyn i urządzeń. W skład kompletów wchodzą na ogół kurtki zimowe wykonane z ocieplanych materiałów oraz spodnie ocieplane ogrodniczki lub standardowe. Wytrzymałe materiały, użyte do produkcji kompletów zimowych gwarantują długą żywotność odzieży. Pamiętajmy, że warto wybierać modele fluorescencyjne lub wyposażone w elementy ostrzegawcze.

• Kombinezon ochronny może chronić przed wieloma zagrożeniami. Praktyczne rozwiązanie dla mechaników, pracowników serwisowych, monterów czy pracowników służb porządkowych. Ubranie takie chroni odzież przed ubrudzeniem. Jego jednolity fason zabezpiecza przed przedostaniem się wiatru i zimna bezpośrednio na ciało pracownika. Kombinezon zimowy najczęściej posiada kaptur, funkcjonalne kieszenie, ściągacze oraz elementy odblaskowe chroniące pracownika podczas prac o zmierzchu i w trudnych warunkach atmosferycznych.
• Kurtka ocieplana ochronne odpowiednio dobrana, w zależności od wykonywanej pracy pozwoli na zapewnienie ciepła i komfort. Powinna być lekka, wykonana z wysokiej jakości trwałego, odpornego na przecięcia i przetarcia materiału, a jednocześnie powinna dawać swobodę ruchu. Odblaskowe elementy kurtki zimowej BHP to rzecz oczywista, która stanowi o bezpieczeństwie użytkownika wykonującego pracę w zimowej aurze, o zmroku, podczas opadów, zawiei i zamieci.
• Spodnie zimowe ochronne najlepiej ze wzmocnieniami. Model do pasa czy ogrodniczki to kwestia wyboru i wygody – mamy przecież różne potrzeby i wymagania. Najważniejsze by były odpowiednio ocieplane, a jednocześnie ich grubość nie ograniczała ruchu.
• Odzież termoaktywna wykonana powinna być ze specjalnej kompozycji materiałów. Składać powinna się z koszuli z długim rękawem i długich spodni, co zapewnia optymalną temperaturę całego ciała, nie obniżając jednocześnie komfortu noszenia. Komplet takiej bielizny zapewnia stałą termoregulację ciała, precyzyjnie dopasowując się do jego kształtu. Komplet bielizny gwarantuje zarówno termoregulację, jak i ochronę mechaniczną, jednocześnie nie krępując ruchów użytkownika. Taki komplet bielizny termoaktywnej dedykowany na chłodne i wietrzne dni, w głównej mierze dla pracowników wykonujących pracę za zewnątrz, sportowców oraz osób ceniących komfort cieplny.
• Obuwie zimowe to często obuwie do zadań specjalnych. Charakteryzuje się wysoką izolacją od zimna, bieżnikiem zabezpieczającym przed poślizgnięciem na zlodowaciałej powierzchni i dobrą przyczepnością. Atutem takiego obuwia często jest wymienna termiczna wkładka lub kożuszek. Ale co ważne – nieprzemakalny materiał, z którego wykonane są buty.
• Rękawice ochronne ciepłe i jednocześnie na tyle cienkie i ergonomiczne, by nie utrudniały trzymania narzędzi używanych do odśnieżania chodników czy dachów.
• Kask ochronny zabezpieczający głowę przed przedmiotami spadającymi z wysokości, a także w sytuacji przewrócenia się na twardą, o co na śliskiej zimowej powierzchni nie trudne.
• Ubrania z odblaskiem to sojusznik zimy. Używane powinny być zawsze w sytuacji, kiedy pracownik narażony jest na potrącenie przez samochód, maszynę, sprzęt budowlany i drogowy. Zimą znacznie rośnie, takie zagrożenie. Odblaski mogą być umieszczone wszędzie, na każdej części garderoby. Odblaski na kurtce, spodniach, czapkach, rękawicach czy butach to dziś norma. Dbając o życie i zdrowie nie można o nich zapominać. Przydadzą się podczas wieczornego spaceru i porannego joggingu zimową porą.

Ciepłe ubrania i komfort pracy

Ciepłe nie oznacza grube i mało wygodne. Komfort pracy zapewniają nowe technologie i wysokiej jakości materiały. Szeroki asortyment ciepłych ubrań przeznaczanych na zimę, zapewni użytkownikowi odpowiednią ochronę przed zimnem, wiatrem i śniegiem podczas pracy na zewnątrz. Wybierając odzież roboczą i ochronną z naszej oferty, można mieć ciepłe ubranie, zachowując komfort pracy.

Sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości

Zimą, szczególnie zadbać należy o zapewnienie sprzętu chroniącego przed upadkiem z wysokości. Sprzęt taki zapewnia komfort psychiczny przy wykonywanej pracy na wysokości. Tworzy podstawowe zabezpieczenie przed kalectwem lub śmiercią.